Nhìn từ phía... giám khảo

Tối 19-5 tới đây, Lễ trao giải thưởng VHNT đất Quảng lần thứ nhất 2010 sẽ được tổ chức tại TP.Tam Kỳ. Trong khi chờ đợi ban tổ chức công bố danh sách tác giả, tác phẩm đoạt giải cũng như những thành công, hạn chế của mùa giải, Quảng Nam cuối tuần xin đăng tải một số nhận xét khái quát về chất lượng giải thưởng từ góc nhìn ban giám khảo.

Các thành viên giám khảo chuyên ngành văn học thảo luận về chất lượng các tác phẩm dự giải tại phiên chấm tập trung vào giữa tháng 4-2010.

Trước khi về Quảng Nam chấm giải tập trung, từ Hà Nội, họa sĩ Trần Khánh Chương - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, Trưởng tiểu ban giám khảo chuyên ngành mỹ thuật cho biết: “Tôi đang chấm qua ảnh, có thể họa tiết, màu sắc, bố cục chưa đúng như thật, nhưng tôi thấy hầu hết các tác phẩm dự giải đều thật sự có phong cách”. Nhận định này sau đó đã được ông khẳng định một lần nữa khi tiếp cận với tác phẩm gốc... Thú vị hơn, nhận xét của họa sĩ Trần Khánh Chương và hai giám khảo còn lại về chất lượng tác phẩm mỹ thuật dự giải gần như trùng khít nhau. Tác phẩm hội họa dự thi khá đa dạng về phong cách, vừa khai thác được vốn truyền thống, vừa sử dụng ngôn ngữ hiện đại, bán trừu tượng và tỏ rõ thế mạnh ở chất liệu sơn dầu... Về điêu khắc, theo ba vị, hầu hết tác giả biết xử lý, vận dụng hình khối nguyên thủy của chất liệu vào tạo hình, có tính sáng tạo không lặp lại ở cùng mô típ. Trong khi đó, với chuyên ngành nhiếp ảnh, ban giám khảo đều chung một nhận xét: Đẹp! Riêng Nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Lê Hồng Linh, Chủ tịch HĐNT Hội NSNA Việt Nam diễn giải thêm: Tính nghệ thuật nhìn chung khá cao; hình ảnh trau chuốt, mượt mà; góc nhìn rất đặc trưng, mang tính phát hiện.. Bên cạnh đó, nhiều tác phẩm rất “có tứ”, khái quát, tạo hình rất chuẩn mực, bố cục chuẩn, chắt lọc, tạo cảm xúc thị giác tốt...

Theo nhận định chung của Hội đồng xét giải, hầu hết các tác phẩm dự Giải thưởng VHNT đất Quảng lần thứ nhất đều có sự đầu tư công phu; thể hiện được tình yêu nghệ thuật, sự tâm huyết của tác giả với nghề; khai thác được nhiều góc cạnh đời sống, chuyển tải được tình yêu, khát vọng cũng như trách nhiệm của người nghệ sĩ trước hiện thực đời sống. Từng lát cắt cuộc sống, từng góc nhìn nghệ thuật đã được phô diễn một cách khéo léo, tinh tế. Không ít tác phẩm có cái nhìn bao quát với những cảm quan rộng mở, phóng khoáng; cùng với đó là những dự cảm đẹp, những mừng vui lẫn trăn trở, âu lo...

So với các chuyên ngành khác, Sân khấu có số lượng tác phẩm dự giải tương đối ít. Tuy nhiên, không vì thế mà việc chấm giải trở nên đơn giản, bởi như NSND Trần Đình Sanh, hầu hết các tác phẩm đều có sự đầu tư nghiêm túc, công phu; đã trải qua thử thách trên sàn diễn, trong công chúng. Hơn thế, một số tác phẩm còn “gây bất ngờ” bởi tính chuyên sâu, thể hiện tính khoa học và tính nghệ thuật... Nhà biên kịch Nguyễn Sĩ Chức cho biết thêm, trong quá trình chấm giải, ông rất tâm đắc trước một số tác phẩm có sự kết hợp nhuần nhuyễn trong diễn xuất, trong cách xử lý không gian sân khấu, âm nhạc và đặc biệt, chất tự sự trữ tình - đặc trưng của kịch hát dân tộc được chú trọng... Còn ở chuyên ngành âm nhạc, PGS - NS Thế Bảo, nhận định: “Tôi từng chấm giải âm nhạc ở một số địa phương nhưng chưa nơi nào tác phẩm dự giải lại ổn định và ít có sự cách biệt lớn như Quảng Nam”. Cái gọi là “ổn định” ấy thể hiện ở chỗ: tác phẩm sâu sắc về nội dung; chất lượng nghệ thuật cao, hình thức đa dạng, giàu biểu cảm, ca từ đẹp; giai điệu khi hào hùng, lúc sâu lắng, thiết tha... Riêng NS Phan Ngọc cho biết, điều khiến ông phấn khởi là nhiều tác phẩm có sự kết hợp, vận dụng nhuần nhuyễn chất liệu dân ca. Qua đó, phác họa đậm nét thực tiễn cuộc sống - con người - vùng đất Quảng Nam năng động trong thời kỳ hội nhập.

Ở chuyên ngành Văn học, BGK nhận định: Hầu hết tác phẩm dự giải đều đảm bảo yêu cầu, tiêu chí về nội dung và nghệ thuật; phản ánh được những góc nhìn cuộc sống hào hùng, tươi đẹp của đất và người xứ Quảng trong quá khứ và hiện tại; đưa ra được những dự phóng tươi tắn về tương lai... Cùng với đó, họ cũng cho rằng, điều đáng mừng và cũng là một thách thức cho người chấm giải chính là sự đa dạng, phong phú, đồ sộ của lượng tác phẩm dự giải. Một số tác phẩm, nhất là mảng nghiên cứu, có độ dày gần 2.000 trang, vừa có tính chuyên sâu vừa mang đặc trưng liên văn bản; một số tác phẩm đã được khẳng định qua các cuộc thi văn học trước đó hoặc từng được dư luận đánh giá cao; không ít tác giả là người đã thành danh, đã nổi tiếng trên văn đàn. Ngoài ra, chất lượng tác phẩm của từng mảng đề tài, của từng thể loại là khá chuẩn mực; hình tượng nghệ thuật độc đáo, tư duy nghệ thuật tiệm cận với các trào lưu hiện đại... Trong đó, tuy có ít lượng tác phẩm dự thi nhưng tiểu thuyết hầu hết đều thể hiện sự chắc tay, có nghề của người viết. Truyện ngắn và bút ký tương đối đồng đều, khắc họa hình tượng nhân vật khá đẹp và có tính khái quát cao, bám sát đời sống; tác phẩm được đầu tư công phu, sống động và giàu tư liệu. Thơ về cơ bản có một số nét riêng, một số tập thơ được đầu tư công phu. Tuy nhiên, đôi khi sự nỗ lực tỏ ra gượng ép, nửa vời... Riêng mảng nghiên cứu - lý luận phê bình và sưu tầm, khảo cứu văn học dân gian có thể nói là tương đối đồ sộ, chứa hàm lượng trí tuệ và tính khoa học rất cao - PGS.TS Nguyễn Xuân Đức - Ủy viên Hội đồng lý luận - phê bình VHNT Trung ương cho biết.

BẢO ANH

Bookmark